Các nhà khoa học  đã nghiên cứu  vật chất gen từ 979 con mèo nhà và họ hàng hoang dã của chúng. Giáo sư David  Macdonald, Giám đốc  Cơ quan  Nghiên Cứu Bảo Tồn Động Vật Hoang Dã, người hướng dẫn  nghiên cứu  này tại Trường Đại Học  Oxford, phát biểu: “ Trong các nghiên cứu  về DNA mitochondria từ những con mèo này, chúng tôi  phát hiện được năm dòng giống khác biệt từ cách đây một trăm ngàn năm về trước, trước cả bất cứ dấu tích khảo cổ học nào về sự thuần hóa loài mèo.

Những dòng giống này dường như xuất phát từ ít nhất năm con mèo cái đến từ Cận Đông, mà hậu duệ của chúng đã được con người  đưa đi khắp thế giới. Năm “dòng mẫu hệ” này (dòng thế hệ xuất phát từ một tổ tiên là con cái) được con người thu nhận tại một thời điểm không rõ trong suốt 130.000 năm trở lại đây (có thể tại những thời điểm khác nhau và ở những nơi khác nhau ở vùng Cận Đông), và trở thành những con mèo đâu tiên của thế hệ mèo nhà hiện đại.

DNA Mitochondria bất thường ở chỗ, không giống như nhiễm sắc thể, nó được tổ chức bên ngoài nhân tế bào trong các cấu trúc đặc biệt gọi là mitochondria. DNA mitochondria của động vật hữu nhũ được di truyền từ người mẹ, vì vậy nó có thể được dùng để theo dõi dấu vết của dòng dõi phía con cái.

Chứng cứ khảo cổ học sớm nhất cho việc thuần hóa loài mèo chỉ cách đây 9500 năm về trước, khi chúng được cho rằng đã sống bên cạnh con người  tại các vùng Cyprus. Duờng như có thể là mèo đã tự thuần hóa chúng, do bị hấp dẫn bởi nguồn thức ăn của loài gặm nhấm, nguồn thức ăn mà phát triển xung quanh nơi định cư của loài người khi con người  còn sống thành bầy và săn bắn hái lượm sinh sống tại các làng nông nghiệp  ở Vùng Lưỡi Liềm Phì Nhiêu (Fertile Crescent) của vùng Cận Đông. Nhóm nghiên cứu  đã thu được các mẫu của loài mèo rừng cùng thời mang các gen do tổ tiên truyền lại từ các nghiên cứu  thực địa hoặc từ các bảo tàng ở Isarel, Ả Rập Saudi, Các Tiểu Vuơng Quốc ả Rập Thống Nhất, Bahrain và Ả Rập Saudi.

Nghiên cứu mới về gen về nguồn gốc của loài mèo nhà có thể giúp bảo tốn loài mèo hoang Scotland  đang có nguy cơ bị tuyệt chủng, mà trong số đó, chỉ còn có khoảng vài trăm con được cho là sống sót. Ảnh: Ewan Macdonald

Giáo sư Macdonald, người nghiên cứu về loài mèo trên khắp thế giới  từ những con mèo nhà đến sư tử và báo gêpa, đã cống hiến hơn muời năm trời cho việc bảo tồn loài mèo rừng Scotland  - động vật ăn thịt đang có nguy cơ tuyệt chủng nhất của Anh – loài mèo đã bị làm hại bởi bị lai giống với các con mèo rừng không thuần chủng.

Ông nói: “Điều thú vị nhất về việc hiểu được bản chất  của những gen này trong quá khứ là nó sẽ mang lại niềm hy vọng cho tương lai của loài mèo rừng. Ở Scotland, chúng tôi đã nỗ lực để tìm kiếm  một gen đánh dấu để nhận dạng loài mèo hoang Scotland, và bây giờ chúng tôi  đã có được nó. Về việc bào tồn, việc làm kế tiếp của chúng tôi  là sử dụng gen đánh dấu này để tìm ra có bao nhiêu loài mèo rừng đã được để lại Scotland, công việc  này chúng tôi đang lên kế hoạch  với tổ chức Di Sản Thiên Nhiên  Scotland.”

Cơ Quan Nghiên Cứu  Bảo Tồn Động Vật Hoang Dã - được biết đến với tên WildCRU – là cơ quan chuyên về khoa học  để ủng hộ  các giải pháp thực tế đối với các vấn đề bảo tồn. Nhà sinh học phân tử Carlos  Driscoll, người đảm nhiệm các phân tích trong phòng thí nghiệm, là thực tập sinh tiến sĩ tại WildCRU. Ông đã phát hiện ra rằng trong 108 con mèo rừng được cho là mèo Châu Âu  thì 28 con mang đặc điểm kiểu di truyền DNA mitochondria và mèo nhà và tổ tiên của chúng ở vùng Cận Đông cũng có chung đặc điểm này – và cách duy nhất để có được đặc điểm này là sự lai giống giữa mèo nhà và họ hàng Châu Âu  sống trong rừng của chúng.

Vấn đề của thế kỷ  21 là sự lai giống như thế đang đe doạ sự tồn tại của những con mèo rừng hiện nay. Hy vọng rằng, nhóm nghiên cứu  sẽ có thể sử dụng gen đánh dấu này cho loài mèo rừng nói chung, và loài mèo Scotland  nói riêng, để giúp cho việc bảo tồn của họ.

Giáo sự Macdonald nói: “đâu là một kết quả làm chúng tôi  vui nhất: sự hiểu biết rõ về sinh học có thể giúp giải quyết vấn đề thực tế trong cuộc sống. Và cho dù tương lai kéo dài như thế nao, thì việc thuần hóa loài mèo để hoàn tất nền văn minh loài người nổi bật như là một trong những “thí nghiệm sinh học” thành công  những của loài người.”